Agenda

  • Woensdag 30 oktober: Informatiebijeenkomst rondom uitvaart, testament en erfenis
  • Donderdag 31 oktober: UVV/PKN Wietze van der Land over zijn campertocht
  • Vrijdag 8 november: Maatschutjassen
  • Dinsdag 12 november: Koffie- en theeschenkerij met sjoelen

Melle Mol

Lorem

Ik woe froeger helikopterpiloat wurde. Mar ik koe net sa goed leare, dus dat gie net troch. "Mar do bist goed mei dyn hannen", sei myn mem; dat ik sit no yn it grûnwurk.

Fan 'e toer besjoen

Fan 'e toer besjoen

Tradities horen bij een dorp. Onze eigen carbidploeg zorgde weer voor traditionele goede knallen. En onze plonsploeg haalde het nieuws met de kerstplons.

 

Oorverdovende plons

De tranentrekker “Zeg dat je niet hoeft te gaan schat” knalde in december uit de speakers in Sint Nicolaasga. Daar namen ze met een stille tocht, bloemen en een saluutschot afscheid van hun carbidkanon. De gemeente verbood het daar.

Niet in Wirdum gelukkig! Het zal niemand zijn ontgaan, de knallen waren zoals ieder jaar oerend hard. De carbidploeg uit Wirdum maakte er weer een mooi feest van. Vanuit onze kerk zitten we eerste rang en zien we hoe de ballen en deksels tientallen meters ver door de lucht vliegen. Het glas in lood staat te trillen in de sponningen.

Carbidschieten is een van tradities in ons land om afscheid te nemen van het oude jaar en het nieuwe jaar in te knallen. Maar wat is eigenlijk de historie van deze traditie? En wat is carbid voor spul? Daarvoor dook ik even het internet in:

Carbidschieten, waar komt het vandaan?

Carbidschieten gebeurt al sinds mensenheugenis in Nederland. Het is goed denkbaar dat de traditie nog terugvoert naar de tijd van de Germanen. Zij hielden joelfeesten, waarbij grote vuren gesticht werden. Carbid was er nog niet, maar het vermoeden bestaat dat de feesten ontwikkelden en het later gebruikelijk werd om te knallen. Bij de joelfeesten was gezamenlijk drinken een groot onderdeel. Bij het carbidschieten wordt ook nu nog vaak een biertje genuttigd. Hier en daar wordt genoemd dat carbidschieten vroeger gebeurde om boze geesten te verjagen. Carbidschieten gebeurt nu vooral voor de gezelligheid en de spanning. In 2014 werd het officieel betiteld als erfgoed: het kwam toen op de nationale erfgoedlijst te staan.

Wat is carbid en waar werd het oorspronkelijk voor gebruikt?

Carbid (of calciumcarbide) is een verbinding van calcium en koolstof. Bij het carbidschieten wordt gebruik gemaakt van vrij grove brokken.

Carbid werd eind 19e eeuw gebruikt als fietsverlichting. Door het op de juiste wijze met water te vermengen ontstond gas dat na ontbranding een helderwit licht opleverde. Een groot succes werd het nooit. Veel dorpssmeden gebruikten carbid om te lassen. Daardoor werd het product makkelijk verkrijgbaar. Zeker op het platteland, waar ook veel melkbussen voorhanden waren, was het eenvoudig aan de juiste spullen te komen voor een flinke knal.

Hoe zorg je voor zo’n oorverdovende knal?

Het carbid wordt onderin de melkbus gelegd en vochtig gemaakt. Doordat het in aanraking komt met water, ontstaat een gas dat zeer explosief is. Het is zaak even te wachten, zodat er genoeg gas ontstaat. Is dat het geval, dan moet er een ontbranding plaatsvinden. Bij carbidschieten gebeurt dat vaak door een vuurtje bij een gaatje onderin de melkbus te houden. De knal is soms wel 110 dB.

(Bron: dagblad van het Noorden, 29-12-2017)

Naast het carbidschieten zijn er nog meer bijzondere tradities in ons dorp. Zo haalde Wirdum onlangs de krant met de kop “Wirdumers beginnen de kerst met frisse plons”. De kerstplons als variant op de nieuwjaarsduik, een frisse start voor een fris nieuwjaar.

De geruchten gaan dat er volgend jaar een unieke samenwerking komt tussen de carbid- en plonsploeg. Vanaf het carbidkanon word je met een oorverdovende plons de Wirdumervaart in geschoten. Hoe leuk zou dat zijn!

Sietze Vlieg